„Polska Walcząca” w Pieniężnie

Wystawa „Polska Walcząca” przygotowana przez Oddziałowe Biura Edukacji Publicznej Instytut Pamięci Narodowej gości w Muzeum Misyjno – Etnograficznym Księży Werbistów w Pieniężnie. Ekspozycja złożona z 18 plansz przedstawia liczne archiwalne fotografie z opisami ukazanych zdarzeń, dokumenty epoki oraz portrety wybranych bohaterów.

Tablice przypominają o Polskim Państwie Podziemnym; podają krótką lekcję historii na temat: niemieckiej i sowieckiej agresji na Polskę; walki w okupowanym kraju; Rzeczpospolitej na uchodźstwie; partyzantów Armii Krajowej; akcji „Burza”; Powstania Warszawskiego; czasów stalinowskich; podziemnego sądownictwa; tajnego nauczania i Żołnierzy Wyklętych, którzy kontynuowali walkę o niepodległość Polski, stawiając opór komunistycznej dyktaturze.

Uczestnicy ruchu partyzanckiego określani są jako „żołnierze wyklęci”, „żołnierze drugiej konspiracji” czy jako „żołnierze niezłomni”. W czasach PRL ogół jednostek antykomunistycznych nazywany był jako reakcyjne podziemie. Miano „żołnierze wyklęci” powstało w 1993 r., a użyto go pierwszy raz w tytule wystawy Żołnierze Wyklęci – antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 r., organizowanej przez Ligę Republikańską na Uniwersytecie Warszawskim. Stanowi ono bezpośrednie odwołanie do listu otrzymanego przez wdowę po jednym z żołnierzy podziemia, w którym zawiadamiając o wykonaniu wyroku śmierci na jej mężu, dowódca jednostki wojskowej pisze o nim: wieczna hańba i nienawiść naszych żołnierzy i oficerów towarzyszy mu i poza grób. Każdy, kto czuje w sobie polską krew, przeklina go – niech więc wyrzeknie się go własna jego żona i dziecko.

Polskie Powojenne Podziemie Niepodległościowe to antykomunistyczny ruch partyzancki, stawiający opór sowietyzacji Polski, toczący walkę ze służbami bezpieczeństwa ZSRR i podporządkowanymi im służbami w Polsce. Szacuje się, że w organizacje i grupy konspiracyjne zaangażowało się od 120 do180 tysięcy osób. Ostatni członek ruchu oporu – Józef Franczak ps. „Lalek” zginął w obławie w Majdanie Kozic Górnych pod Piaskami (woj. lubelskie) osiemnaście lat po wojnie – 21.10.1963 r.

Już w 1943 r. w związku z niemieckimi klęskami na wschodnim froncie dowództwo AK rozpoczęło tworzenie struktur na wypadek okupacji przez ZSRR. Po wojnie sytuacja, w której znalazły się organizacje niepodległościowe, była skrajnie ciężka: w kraju szalał terror NKWD i polskich służb bezpieczeństwa, zachodnie mocarstwa przestały uznawać Rząd RP na uchodźstwie, a od działań Delegatury odciął się premier Stanisław Mikołajczyk szukający możliwości kompromisu z komunistami.

Większość organizacji zbrojnych upadła na skutek braku reakcji mocarstw zachodnich na sfałszowanie przez PPR wyborów do Sejmu Ustawodawczego w styczniu 1947 r. i powyborczej amnestii. NKWD i bezpieka walczyła z konspiracją niepodległościową podstępnymi metodami. Wiarołomne obietnice, groźby i tortury bezpieki okazały się główną bronią w walce z dowództwem antykomunistycznego podziemia. W sumie zdaniem prof. Jana Żaryna ponad 20 tysięcy żołnierzy zginęło bądź zostało zamordowanych skrytobójczo lub w więzieniach NKWD i UB, część wywieziono na Wschód, wielu skazano na kary pozbawienia wolności. W końcu lat 40. i na początku 50. ponad 250 tys. ludzi więziono i przetrzymywano w obozach pracy.

Zapraszamy do obejrzenia wystawy, a tym samym i do zadumy nad wartościami przekazanymi nam przez minione pokolenia, za które przyszło im zapłacić własnym życiem. Ekspozycja w Muzeum Misyjno – Etnograficznym Księży Werbistów w Pieniężnie została udostępniona 03.12.2014 r. i będzie można się z nią zapoznać do 27.01.2015 r.

tekst: s. Hiacynta Lorenc SSpS